Maak een afspraak

17 februari 2021

Na de PAS volgt de SAS: bij intern salderen geen natuurvergunning nodig

PAS volgt de SAS

Nadat de Afdeling bestuursrechtspraak Raad van State (hierna: Raad van State) in een uitspraak van 29 mei 2019 de (zeer wankele) bodem onder de PAS-regeling vandaan trok, is er veel reuring ontstaan over (de vaak overmatige) stikstofdepositie op Natura-2000 gebieden.

De Raad van State heeft in een recente uitspraak van 20 januari 2021 geoordeeld dat reeds verleende natuurvergunningen die juridisch vast staan, soms toch kunnen worden ingetrokken. Vanwege de Spoedwet Aanpak Stikstof (hierna: SAS) is er echter geen natuurvergunning meer nodig als het gaat om intern salderen. Daar is intrekken dus geen optie (meer).

De feiten

Een varkenshouderij, welke dicht tegen het Natura 2000 gebied de Campina (tussen Oirschot, Oisterwijk en Boxtel) aanligt, had bij de Raad van State hoger beroep ingesteld tegen een uitspraak van de rechtbank Oost-Brabant. De rechtbank had het beroep van enkele milieuorganisaties gegrond verklaard. Zij hadden de provincie Noord Brabant verzocht om een eerder aan de varkenshouderij verleende natuurvergunning in te trekken. Reden hiervoor vormde het gegeven dat de varkenshouderij voornemens was om een eerder in 2013 verleende natuurvergunning daadwerkelijk te gaan gebruiken, terwijl de stikstofdepositie op de Campina al slecht is en steeds verder verslechterd. De provincie had de intrekking geweigerd.

De varkenshouderij had de natuurvergunning verkregen op basis van intern salderen. Dit houdt in dat de stikstofdepositie niet toeneemt door de voorgenomen activiteit op basis van de eerder vergunde situatie ten tijde van de referentiesituatie. Dit in tegenstelling tot extern salderen, waarbij vanwege de activiteit wél sprake is van een toename van de stikstofdepositie, welke door mitigerende maatregelen (bijvoorbeeld intrekking van een andere milieuvergunning) kan worden gecompenseerd.

Wat vindt de rechter?

Op grond van de Wet natuurbescherming is een vergunning nodig als een project (lees: een voorgenomen activiteit) een significant negatief effect heeft op een nabijgelegen Natura-2000 gebied. Als significante effecten niet kunnen worden uitgesloten, is daarbij ook een passende beoordeling nodig. Een uitzondering geldt als er sprake is van intern salderen. Dan is geen passende beoordeling nodig.

Door de Raad van State wordt in de uitspraak het kader geschetst onder welke omstandigheden een reeds verleende natuurvergunning kan of moet worden ingetrokken.

Als vanwege een project sprake is van een verslechtering of significante verstoring van natuurwaarden voor een Natura 2000 gebied, moeten er passende maatregelen worden genomen en kan een natuurvergunning daarbij door het bevoegde gezag (in deze zaak de provincie) worden gewijzigd of ingetrokken. Er zijn ook andere passende maatregelen mogelijk, die wellicht minder verstrekkend zijn. Het bevoegd gezag heeft hierin beoordelingsvrijheid. Wél moet vaststaan dat de genomen passende maatregelen daadwerkelijk binnen afzienbare tijd leiden tot een vermindering van de stikstofdepositie. Anders moeten er alsnog natuurvergunningen worden ingetrokken of gewijzigd, mits dit ook gaat leiden tot een vermindering van de stikstofdispositie.

De provincie had in deze zaak niet inzichtelijk gemaakt om welke passende maatregelen het ging, zodat het besluit om de natuurvergunning niet in te trekken volgens de Raad van State niet goed was gemotiveerd.

De Raad van State oordeelt vervolgens dat in deze zaak een natuurvergunning is verleend op basis van intern salderen. Op grond van de SAS is per 1 januari 2020 de vergunningplicht bij intern salderen vervallen. Juridisch vaststaande natuurvergunningen die vóór de SAS zijn verleend op basis van intern salderen blijven van kracht. De milieuorganisaties kunnen met hun verzoek dan ook niet bereiken dat de natuurvergunning in deze zaak alsnog wordt ingetrokken. De rechtsgevolgen van het besluit van de provincie om de natuurvergunning niet in te trekken worden door de Raad van State in stand gelaten.

Praktische wenken

De Raad van State geeft in de uitspraak een uitgebreid juridisch toetsingskader weer om te kunnen beoordelen onder welke omstandigheden een natuurvergunning die juridisch vaststaat alsnog ingetrokken zou kunnen worden. Dit is zonder meer nuttig voor de praktijk.

Dat bij intern salderen op grond van de SAS geen natuurvergunningplicht is zal waarschijnlijk leiden tot het aanpassen van beleidsregels van overheden, welke in overeenstemming met de uitspraak van de Raad van State moeten worden gebracht. Een update is nodig.

Verder zal niet elke voorgenomen activiteit (project) vóór de uitvoering qua natuurvergunningplicht voldoende duidelijk zijn. Daartoe kan eventueel een verzoek aan de provincie kunnen worden gedaan om aan te geven onder welke voorwaarden de activiteit kan worden uitgevoerd. De provincie is op grond van de Wnb bevoegd om in dat kader een besluit te nemen en voorschriften te stellen. Wellicht biedt deze wettelijke mogelijkheid ook mogelijkheden voor milieuorganisaties om hier in een voorkomend geval gebruik van te maken.

Meer weten? Neem contact op.

Dennis Janssen

Advocaat & Eigenaar

DJ Advocatuur richt zich op het vastgoed in brede zin. De nadruk ligt daarbij op het huurrecht, civiele vastgoedzaken en het overheidsrecht.